Terugkijken op een intensieve en waardevolle reis

Eindverslag Biak 2026 – Terugkijken op een intensieve en waardevolle reis

Half februari vertrokken we vanuit een winters Nederland naar het warme Biak. Van sneeuw in Assen naar tropische temperaturen op Papua, het contrast kon bijna niet groter. Na een korte tussenstop in Jakarta en een vertraagde doorreis kwamen we uiteindelijk aan op Biak, waar we zoals altijd hartelijk werden ontvangen. Het voelde meteen weer vertrouwd om terug te zijn.

Lapan een nieuw huis bouwen

Al snel werden we geconfronteerd met een schrijnende situatie. In Lapan bezochten we een gezin dat onder zeer slechte omstandigheden leefde in een huis dat eigenlijk niet meer bewoonbaar was. De wanden zaten vol gaten, het dak lekte en bij regen liep het water letterlijk naar binnen. Het gezin had geen mogelijkheid om hier zelf iets aan te verbeteren. De situatie maakte veel indruk en het was direct duidelijk dat er snel actie nodig was. We hebben daarom besloten om een nieuw huis te laten bouwen.

De start verliep wat onverwacht doordat het oude huis al grotendeels was afgebroken voordat er duidelijke afspraken waren gemaakt, maar inmiddels is de bouw in volle gang. Het is bijzonder om te zien hoe snel het nieuwe huis vorm krijgt en hoeveel verschil dit gaat maken voor het gezin. Voor hen betekent dit niet alleen een beter huis, maar ook meer veiligheid en rust. Jammer genoeg zijn wij alweer in Nederland wanneer het gezin daadwerkelijk in het nieuwe huis kan trekken. Als het zover is dan zullen we zeker foto’s daarvan krijgen.

Rijstproject op Biak

Het rijstproject blijft één van de meest belangrijke en zichtbare onderdelen van ons werk. Al vijftien jaar ondersteunen we hiermee de allerarmsten op het eiland. Wat ooit klein begon, is uitgegroeid tot een structureel project waarbij momenteel 28 gezinnen eens per twee maanden een pakket ontvangen.

Zo’n pakket bestaat uit rijst en verschillende basisproducten zoals olie, suiker, zeep en andere eerste levensbehoeften. Voor veel gezinnen zijn dit producten die zij zelf nauwelijks kunnen betalen, maar die wel essentieel zijn in het dagelijks leven.

Tijdens deze reis zijn we zelf weer mee geweest met het uitdelen van de pakketten in onder andere Sundey en Yafdas. Door deze bezoeken krijgen we goed zicht op de situatie van de gezinnen en kunnen we beoordelen of hulp nog nodig is. De omstandigheden blijven vaak zwaar en het is duidelijk dat deze ondersteuning nog steeds van groot belang is. Tegelijkertijd blijft het bijzonder om te zien hoeveel dankbaarheid er is voor iets wat voor ons relatief klein lijkt, maar voor hen een wereld van verschil maakt.

School Kajasbo – Hydrocultuur en school sanitair

In Kajasbo hebben we gewerkt aan het verbeteren van de omstandigheden op en rond de school. Daarbij richten we ons niet alleen op sanitair, maar ook op een hydrocultuurkas.

De school heeft sinds kort een nieuw schoolhoofd. Hij is eerder werkzaam geweest op de school in Sundey, een plek waar wij al jaren komen en waar Serli, het schoolhoofd daar, met veel toewijding de door ons geplaatste hydrocultuurinstallatie beheert.

Het nieuwe schoolhoofd van Kajasbo wil dit project ook graag op zijn school realiseren, als educatief initiatief voor de leerlingen. Hoe mooi is het wanneer kinderen leren hun eigen groenten te verbouwen en deze vervolgens ook zelf kunnen eten?

Daarnaast blijft goed sanitair essentieel. Zoals altijd bekijken we ook hier de sanitaire voorzieningen. Op het eerste gezicht zag het toiletgebouw er netjes uit, al kon het wel een likje verf gebruiken. Naast het gebouw lag een kapotte watertank. Er was geen water meer in het toiletgebouw.

Er is de afgelopen weken hard gewerkt! Inmiddels staat er een waterreservoir van 2000 liter naast het toiletgebouw. Alle kranen en leidingen zijn vernieuwd, alles functioneert weer zoals het hoort. Het gebouw is schoongemaakt en van een nieuw likje verf voorzien. Op het schoolplein zijn water tappunten gemaakt en de kas voor de hydrocultuur is bijna klaar. De komende weken wordt die verder afgewerkt. Wij vertrekken hier met een goed gevoel.

Water- en sanitairproject Opiaref

Via Facebook kregen we de vraag of we de toiletgebouwen van de school in Opiaref konden opknappen en weer van water konden voorzien. Omdat deze school midden in de kampong ligt willen we dat de kampong ook meeprofiteert van dit project. De school wordt voorzien van water, dat er watertappunten op het schoolplein komen, dat er in de toiletgebouwen spoelwater is en water om handen te kunnen wassen.

Aan de buitenzijde van de omheining van de school zullen twee tappunten gemaakt worden die door de kampongbewoners gebruikt kunnen worden, ook als de school gesloten is. Dit geeft ons ook de mogelijkheid om in de toekomst de tappunten in de kampong uit te breiden. Dit wordt mede gefinancierd door Stichting Water is our World

Tijdens een eerste bezoek zagen we dat één toiletgebouw nog redelijk was, maar het andere sterk vervallen en vervuild. Beide gebouwen zijn inmiddels schoongemaakt en de renovatie voor het vervallen gebouw is in volle gang.

Achter de school is een grot met een bron, die geschikt is als waterbron. Daar wordt nu een afsluitbare gemetselde bak gemaakt waarin Winsy een onderwater pomp kan plaatsen. Achter de school komt een waterreservoir van 2000 liter. Net als in Kajasbo wordt dat geplaatst op een fundering van ongeveer anderhalve meter hoog. De timmerman en zijn mannen zijn daar inmiddels al mee begonnen. Toen we er afgelopen week voor het laatst waren stond de tank al op de fundering. Henkie een gepensioneerde collega van Charles en Jantinus, heeft de meeste leidingen al gelegd en aangesloten. Ook hier vertrekken wij met een goed gevoel. Over een paar weken is hier weer water op school, in de toiletten en in de kampong.

Waterproject Kampong Kajasbo

Naast de school kijken we in Kajasbo ook naar een groter waterproject voor het dorp zelf. Tijdens een bezoek aan de kampong ontdekten we dat het bestaande watersysteem al lange tijd niet meer werkte. Hoewel er eerder veel in geïnvesteerd is, waren zowel de pomp als het zonne-energiesysteem defect geraakt.

Omdat deze techniek lokaal niet onderhouden kan worden, is het hele systeem uiteindelijk stilgevallen. Met ondersteuning Stichting Water is our World, hebben we een plan gemaakt om het systeem weer werkend te krijgen.

De bestaande geboorde bron zal opnieuw gebruikt worden met een nieuwe pomp. De elektriciteit zal dit keer via de kerk worden geregeld, zodat de kosten door de gemeenschap gedragen worden en de voorziening betrouwbaar blijft.

Het bestaande waterreservoir op het hoogste punt van het dorp zal opnieuw worden ingezet.

De eerste stap is om de helft van het dorp weer van water te voorzien door leidingen en tappunten te herstellen. Later zal ook de andere kant van het dorp worden aangesloten op het systeem.

De werkzaamheden worden uitgevoerd door Henkie, zodat Kampong Kajasbo hopelijk weer duurzaam toegang krijgt tot water. Zodra de werkzaamheden in Opiaref klaar zijn zullen we in deze kampong van start gaan.

Kampong Warsansan

In Warsansan hebben we onderzoek gedaan naar een mogelijk waterproject. Hoewel de behoefte duidelijk aanwezig is, hebben we vanwege de hoge kosten en praktische risico’s besloten dit project voorlopig niet door te zetten. We blijven wel kijken naar alternatieve mogelijkheden. In de buurt van deze kampong is een kapotte geboorde bron aanwezig hoorden we later. We gaan Charles vragen of hij komend jaar wil onderzoeken of en hoe deze bron hersteld kan worden.

Kampong Amyamdam

In 2025 hebben we in Amyamdam een watersysteem gebouwd met een onderwaterpomp die water vanuit de rivier omhoog kon pompen, naar een waterreservoir boven in het dorp. Dit systeem werkte toen wij in 2025 vertrokken naar Nederland.

Begin februari dit jaar kregen we te horen dat het systeem sinds januari dit jaar niet meer fusioneerde door problemen met de elektriciteit en bekabeling, waardoor het systeem volledig stil was komen te liggen.

Het kostte veel tijd om de oorzaak te achterhalen en de juiste oplossingen te vinden. Er is getest, geïmproviseerd en hard gewerkt aan herstel.

Uiteindelijk besloten we de elektriciteitsmeter te verplaatsen naar het pomphuis, zodat de stroomvoorziening betrouwbaarder werd. Samen met de elektriciteitsmaatschappij PLN en met hulp van lokale mensen werd dit gerealiseerd. Na meerdere tegenslagen en aanpassingen bleef de pomp uiteindelijk draaien en stroomde het water weer naar het reservoir.

De watertappunten in het dorp hebben we gecontroleerd en waar nodig gerepareerd.

Het systeem werkt nu weer en is stabiel.De bewoners zorgen samen voor de elektriciteitskosten, wat vertrouwen geeft voor de toekomst.

Kampong Wari

In Wari troffen we een situatie aan die in grote lijnen goed op orde was. In 2024 hebben we hier in het hele dorp de leidingen vervangen en gezorgd dat er in de hele kampong water is. Deze kampong wordt opgedeeld door de Wari rivier. De uitdaging zat er toentertijd in om water aan de andere kant van de rivier te krijgen. Dat is gelukt. De eerste keer dat we dit jaar in Wari gingen kijken leek het erop dat er iets mis was met de waterdruk. Later bleek dit te liggen aan een afsluiter die niet goed stond. Het systeem functioneert hiernaar behoren, wat mooi is om te zien.

Wel gaan we hier nieuwe leidingen aanleggen van de bron naar de waterbak in het oerwoud. Hiermee wordt het systeem verder verbeterd en toekomstbestendiger gemaakt.

Waterproject Nermnu

In Nermnu hebben we vorig jaar een bron geboord met behulp van Stichting Water is our World. Winsy heeft de boring gedaan en Charles heeft het afgelopen jaar gezorgd dat de kampong werd aangesloten op de geboorde bron. We zijn hier gaan kijken en dit waterproject functioneert nog steeds goed. Het systeem functioneert zoals bedoeld en er is weinig nazorg nodig.

Tijdens deze reis hebben we slechts enkele kleine aanpassingen gedaan om het geheel nog iets te verbeteren. Het is mooi om te zien dat dit project stabiel draait en weinig onderhoud vraagt.

Kleine projecten

Naaicursus

Al in 2012 zijn wij gestart met een naaicursus voor vrouwen op Biak. Het doel van deze cursus is eenvoudig: vrouwen leren naaien zodat zij zelf kleding kunnen maken voor hun gezin. Daarnaast kunnen zij eventueel kleding verkopen en zo een eigen inkomen verdienen. De cursus heeft ook een belangrijke sociale functie.

Krotwoning in kampong Padwa Sup

In kampong Padwa Sup woonden drie weesmeisjes in een krotwoning. Deze familie maakt al vanaf het begin deel uit van ons rijstproject.

De neef van de meisjes is vorig jaar uit eigen initiatief begonnen met het bouwen van een nieuwe woning rondom het oude huis. Vorig jaar hebben wij geholpen met bouwmaterialen zodat de bouw sneller kon verlopen. Toen we dit jaar rijst kwamen brengen zagen we dat er wel vooruitgang was. Een deel van de muren was inmiddels opgetrokken, maar het huis is nog lang niet af. Er was simpelweg geen geld meer voor materialen. In dit geval bleek dat cement en karang te zijn. We hebben deze materialen voor ze besteld. We hopen dat we volgend jaar een huis zien staan dat helemaal af is.

Schoolhulp

Ook dit jaar hebben we weer kinderen kunnen ondersteunen met schoolgeld. Onderwijs blijft één van de belangrijkste investeringen in de toekomst en we zijn blij dat we hier een bijdrage aan kunnen leveren.

Dit jaar hebben we binnen dit project weer ruimte om nieuwe kinderen te helpen. Inge en Irene zullen bekijken welke kinderen hiervoor in aanmerking komen.

Tuinen en zaden

In verschillende kampongs delen we groentezaden uit. We zorgen ervoor dat er een grote hoeveelheid zaden beschikbaar is van verschillende gewassen en groenten.

Inge regelt de verdeling van de zaden onder de dorpen, ook wanneer wij zelf niet op Biak zijn. Zo proberen we gezinnen te helpen om zelf groenten te verbouwen en hun voedselvoorziening te verbeteren.

Onze reis zit erop… maar het werk zeker niet!Bedankt voor jullie steun!

De afgelopen maand op Biak was weer intensief maar heel succesvol.

De afgelopen maand op Biak was intensief, maar heel succesvol. We hebben met eigen ogen gezien hoe groot de nood op sommige plekken is en hoe direct hulp het verschil kan maken.

Met een goed gevoel kijken we terug op deze reis en bouwen we verder aan de projecten die in gang zijn gezet.

Dank jullie wel!

Voor het meelezen, het meeleven, de berichten en het vertrouwen.

Maar bovenal: dank aan iedereen die financieel bijdraagt. Onze vaste sponsoren, de mensen die maandelijks geven, en iedereen die een eenmalige donatie heeft gedaan, jullie maken dit werk mogelijk. Zonder jullie kunnen wij dit niet doen.

We hopen dat onze verhalen hebben laten zien wat jullie steun betekent in het leven van mensen die in moeilijke omstandigheden leven. En juist daarom blijft die steun hard nodig.

Ook vanuit Nederland blijven we betrokken, volgen we de voortgang en zetten we ons in om deze projecten verder te brengen. Samen maken we het verschil.

Stichting Hati Bersatu

Onze projecten hebben we ondergebracht in Stichting Hati Bersatu.

Als je wilt bijdragen aan onze projecten, kun je een bijdrage doen via rekening:

NL27 RABO 0394857178 t.n.v. Stichting Hati Bersatu.

Of je gebruikt onze Donatie link

Jantinus en Mark